System powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach jest elementem ochrony ludności, którego zadaniem jest niezwłoczne przekazywanie mieszkańcom informacji o niebezpieczeństwie oraz zalecanym sposobie postępowania. Jego celem jest umożliwienie podjęcia działań służących ochronie życia, zdrowia i mienia oraz ograniczeniu skutków zagrożeń. System opiera się na współdziałaniu organów administracji publicznej, służb oraz instytucji odpowiedzialnych za monitorowanie i wykrywanie zagrożeń.

Zasady jego funkcjonowania określa ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1907, z późn. zm.). Rodzaje alarmów i komunikatów ostrzegawczych oraz sposób ich ogłaszania, odwoływania i przekazywania reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2025 r. w sprawie alarmów i komunikatów ostrzegawczych (Dz. U. z 2025 r. poz. 645).

W praktyce informacje docierają do mieszkańców m.in. przez syreny alarmowe, urządzenia nagłaśniające, wiadomości SMS w ramach Alertu RCB, Regionalny System Ostrzegania, radio, telewizję oraz oficjalne strony internetowe. Wykorzystanie różnych sposobów powiadamiania pozwala dotrzeć do możliwie szerokiego grona odbiorców. Ostrzeżenia mogą dotyczyć m.in. niebezpiecznych zjawisk pogodowych, awarii technicznych, skażeń i zagrożenia atakiem z powietrza.

Urząd Gminy Hrubieszów zachęca mieszkańców do zapoznania się ze znaczeniem sygnałów alarmowych i zasadami reagowania na komunikaty ostrzegawcze. Znajomość tych zasad ułatwia spokojne i właściwe postępowanie w sytuacji zagrożenia oraz udzielenie pomocy osobom potrzebującym wsparcia.

Warto rozróżniać dwa pojęcia:

• Ostrzeganie – przekazywanie informacji o możliwym lub występującym zagrożeniu oraz zaleceniach, które pozwalają przygotować się do niego i ograniczyć jego skutki.
• Alarmowanie – zwrócenie uwagi na bezpośrednie niebezpieczeństwo, wymagające niezwłocznego podjęcia działań ochronnych.

Znaczenie ma zarówno otrzymanie informacji, jak i zastosowanie się do wskazówek dotyczących danego zagrożenia.

Alert RCB to bezpłatna wiadomość SMS z ostrzeżeniem i zaleceniami. Aby ją otrzymać, nie trzeba się rejestrować ani instalować aplikacji. Wiadomości kierowane są do osób przebywających na obszarze objętym ostrzeżeniem. Telefon powinien być włączony i znajdować się w zasięgu sieci komórkowej. Po otrzymaniu alertu należy uważnie przeczytać jego treść i zastosować się do wskazanych zaleceń.

Dodatkowym źródłem informacji jest Regionalny System Ostrzegania (RSO). To bezpłatna usługa umożliwiająca dostęp do komunikatów o zagrożeniach, m.in. przez aplikację mobilną. Pozwala śledzić ostrzeżenia przekazywane przez wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego oraz MSWiA.

Znaczenie podstawowych sygnałów syren dla mieszkańców przedstawia poniższe zestawienie:

Syreny mogą być uruchamiane również podczas zapowiedzianych ćwiczeń. Dlatego warto śledzić informacje o planowanych próbach systemu. Ogłoszenie i odwołanie alarmu może być przekazywane także w formie komunikatów głosowych.

Po usłyszeniu alarmu lub otrzymaniu ostrzeżenia:

1. Zachowaj spokój i zastosuj się do przekazanych zaleceń. W sytuacji wymagającej natychmiastowej reakcji podejmij działania ochronne bez zwłoki.
2. Śledź oficjalne informacje. Włącz radio lub telewizję i słuchaj komunikatów o rodzaju zagrożenia oraz zalecanym postępowaniu.
3. Poinformuj domowników i osoby w najbliższym otoczeniu. W miarę możliwości pomóż osobom starszym, dzieciom i osobom potrzebującym wsparcia, dbając również o własne bezpieczeństwo.
4. Stosuj się do poleceń służb i śledź dalsze komunikaty, w tym informację o odwołaniu alarmu.

Przykładem sytuacji wymagającej szybkiego działania jest zagrożenie atakiem z powietrza. Zgodnie z instrukcją MSWiA, jeżeli wskazany przez służby punkt schronienia jest dostępny, droga do niego bezpieczna i jest czas na dotarcie – należy udać się tam wcześniej ustaloną trasą. Jeżeli dojście wymagałoby długiego przebywania na zewnątrz, należy pozostać w budynku o solidnych, nieuszkodzonych ścianach i stropach oraz wybrać centralne pomieszczenie bez okien, oddalone od ścian zewnętrznych.

Przy wyborze takiego pomieszczenia należy stosować zasadę dwóch ścian: między osobą a przestrzenią zewnętrzną powinny znajdować się co najmniej dwie solidne ściany. Podczas przemieszczania się należy korzystać ze schodów. Plecak ewakuacyjny i niezbędne leki warto przygotować wcześniej, aby podczas alarmu nie tracić czasu na kompletowanie rzeczy. Szczegółowe wskazówki dotyczące zachowania w domu, pracy, samochodzie i na otwartym terenie zawiera instrukcja MSWiA dostępna poniżej.

Zachęcamy mieszkańców do korzystania z następujących materiałów i oficjalnych źródeł informacji:

• Sygnały alarmowe – Rządowe Centrum Bezpieczeństwa – znaczenie sygnałów, grafiki informacyjne i nagrania dźwięków syren.
• Alert RCB – najważniejsze pytania i odpowiedzi – zasady otrzymywania ostrzeżeń SMS i postępowania po ich otrzymaniu.
• Regionalny System Ostrzegania – Lubelski Urząd Wojewódzki – informacje o systemie i aplikacji RSO.
• Instrukcja reagowania podczas zagrożenia atakiem z powietrza – MSWiA – instrukcja dostępna do przeczytania oraz pobrania w formacie PDF.
• Poradnik bezpieczeństwa – sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze – podstawowe zasady rozpoznawania alarmów i reagowania na komunikaty.
• Rządowe Centrum Bezpieczeństwa – aktualne informacje i ostrzeżenia – bieżące komunikaty dotyczące bezpieczeństwa.